Gdy patrzysz na S\u0142o\u0144ce z powierzchni Ziemi, wydaje si\u0119 ono niewielkim, idealnie okr\u0105g\u0142ym dyskiem. Mo\u017cna by wr\u0119cz odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce jest obiektem podobnym rozmiarem do Ksi\u0119\u017cyca. I jest w tym pewien niezwyk\u0142y kosmiczny przypadek. S\u0142o\u0144ce jest oko\u0142o 400 razy wi\u0119ksze od Ksi\u0119\u017cyca pod wzgl\u0119dem \u015brednicy, ale jednocze\u015bnie znajduje si\u0119 oko\u0142o 400 razy dalej. Dlatego oba obiekty zajmuj\u0105 na naszym niebie niemal taki sam rozmiar k\u0105towy. To w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki temu podczas ca\u0142kowitego za\u0107mienia S\u0142o\u0144ca Ksi\u0119\u017cyc mo\u017ce niemal idealnie zas\u0142oni\u0107 tarcz\u0119 naszej gwiazdy, pozostawiaj\u0105c widoczn\u0105 jej delikatn\u0105 koron\u0119. Z perspektywy kosmosu jest to fascynuj\u0105cy zbieg geometrii.<\/p>\n\n\n
Ale zanim zaczniemy m\u00f3wi\u0107 o tym, co dzieje si\u0119 na S\u0142o\u0144cu, musimy ustali\u0107 jedn\u0105 rzecz: czym w\u0142a\u015bciwie jest gwiazda? Najpro\u015bciej m\u00f3wi\u0105c, gwiazda to ogromna kula plazmy utrzymywana razem przez w\u0142asn\u0105 grawitacj\u0119. W jej wn\u0119trzu panuj\u0105 warunki, kt\u00f3rych na powierzchni Ziemi nie jeste\u015bmy w stanie naturalnie odtworzy\u0107 na podobn\u0105 skal\u0119. Temperatura w j\u0105drze S\u0142o\u0144ca si\u0119ga oko\u0142o 15 milion\u00f3w stopni Celsjusza, a ci\u015bnienie jest gigantyczne. Materia zachowuje si\u0119 tam zupe\u0142nie inaczej ni\u017c wszystko, z czym spotykamy si\u0119 w codziennym \u017cyciu.<\/p>\n\n\n\n
I w\u0142a\u015bnie tam, g\u0142\u0119boko pod powierzchni\u0105, zaczyna si\u0119 ca\u0142a historia.<\/p>\n\n\n\n
S\u0142o\u0144ce sk\u0142ada si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z wodoru i helu. W jego j\u0105drze wod\u00f3r jest poddawany ogromnemu ci\u015bnieniu i temperaturze. J\u0105dra atom\u00f3w wodoru mog\u0105 \u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 w procesie zwanym fuzj\u0105 j\u0105drow\u0105, tworz\u0105c hel. W tym procesie niewielka cz\u0119\u015b\u0107 masy zostaje zamieniona w energi\u0119 zgodnie ze s\u0142ynnym r\u00f3wnaniem Einsteina: E = mc\u00b2. To kr\u00f3tkie r\u00f3wnanie ma w przypadku S\u0142o\u0144ca pot\u0119\u017cne znaczenie. Pokazuje, \u017ce masa i energia s\u0105 ze sob\u0105 zwi\u0105zane, a niewielka ilo\u015b\u0107 masy mo\u017ce odpowiada\u0107 ogromnej ilo\u015bci energii, poniewa\u017c c\u00b2 \u2014 kwadrat pr\u0119dko\u015bci \u015bwiat\u0142a \u2014 jest niewyobra\u017calnie wielk\u0105 liczb\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce S\u0142o\u0144ce przez ca\u0142y czas prowadzi gigantyczn\u0105 transakcj\u0119: bierze wod\u00f3r, zamienia cz\u0119\u015b\u0107 jego masy w energi\u0119 i wysy\u0142a t\u0119 energi\u0119 w przestrze\u0144. Ka\u017cdej sekundy S\u0142o\u0144ce przetwarza setki milion\u00f3w ton wodoru, a oko\u0142o czterech milion\u00f3w ton masy zostaje przekszta\u0142cone w energi\u0119. Liczba brzmi absurdalnie, ale trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce S\u0142o\u0144ce jest ogromne. Jego masa wynosi oko\u0142o 2 \u00d7 10\u00b3\u2070 kilogram\u00f3w. Nawet przy tak gigantycznym tempie utraty masy gwiazda mo\u017ce \u015bwieci\u0107 przez miliardy lat.<\/p>\n\n\n\n
I tu pojawia si\u0119 pierwsza wa\u017cna rzecz, kt\u00f3r\u0105 warto zapami\u0119ta\u0107: S\u0142o\u0144ce nie p\u0142onie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kiedy m\u00f3wimy potocznie, \u017ce S\u0142o\u0144ce \u201ep\u0142onie\u201d, jest to tylko wygodna metafora. Ogie\u0144, kt\u00f3ry znamy z Ziemi, jest reakcj\u0105 chemiczn\u0105 wymagaj\u0105c\u0105 mi\u0119dzy innymi tlenu. S\u0142o\u0144ce dzia\u0142a inaczej. Jego energia pochodzi z reakcji j\u0105drowych zachodz\u0105cych w ekstremalnych warunkach. Gdyby\u015b zabra\u0142 S\u0142o\u0144cu tlen, nadal \u015bwieci\u0142oby praktycznie tak samo. Nie jest gigantycznym ogniskiem. Jest reaktorem j\u0105drowym utrzymywanym przez w\u0142asn\u0105 grawitacj\u0119.<\/p>\n\n\n A teraz spr\u00f3bujmy zajrze\u0107 do \u015brodka. S\u0142o\u0144ce nie jest jednolit\u0105 kul\u0105. Mo\u017cemy wyr\u00f3\u017cni\u0107 kilka warstw. W samym centrum znajduje si\u0119 j\u0105dro \u2014 miejsce, w kt\u00f3rym zachodzi fuzja j\u0105drowa. Nad nim rozci\u0105ga si\u0119 strefa promienista, nast\u0119pnie strefa konwekcyjna, a dalej atmosfera S\u0142o\u0144ca. Widoczna dla nas \u201epowierzchnia\u201d nosi nazw\u0119 fotosfery.<\/p>\n\n\n\n S\u0142owo \u201epowierzchnia\u201d jest tutaj troch\u0119 myl\u0105ce. Nie jest to twardy l\u0105d, na kt\u00f3rym mo\u017cna by wyl\u0105dowa\u0107 statkiem kosmicznym. Fotosfera jest po prostu warstw\u0105, z kt\u00f3rej pochodzi wi\u0119kszo\u015b\u0107 widzialnego \u015bwiat\u0142a S\u0142o\u0144ca. Gdyby\u015b m\u00f3g\u0142 zbli\u017cy\u0107 si\u0119 do S\u0142o\u0144ca, nie znalaz\u0142by\u015b \u017cadnej skalistej powierzchni. Znalaz\u0142by\u015b coraz g\u0119stszy i gor\u0119tszy gaz, a raczej plazm\u0119.<\/p>\n\n\n\n Plazma to stan materii, w kt\u00f3rym elektrony s\u0105 oderwane od j\u0105der atomowych. Jest to co\u015b, z czym na Ziemi spotykamy si\u0119 znacznie rzadziej ni\u017c z cia\u0142ami sta\u0142ymi, cieczami czy zwyk\u0142ymi gazami. Tymczasem wi\u0119kszo\u015b\u0107 widzialnej materii we Wszech\u015bwiecie znajduje si\u0119 w\u0142a\u015bnie w stanie plazmy. Gwiazdy s\u0105 plazm\u0105. Wiele obszar\u00f3w przestrzeni mi\u0119dzygwiazdowej jest zdominowanych przez plazm\u0119. Nawet zorza polarna, kt\u00f3r\u0105 czasami mo\u017cemy obserwowa\u0107 na Ziemi, jest zwi\u0105zana z zachowaniem na\u0142adowanych cz\u0105stek w atmosferze.<\/p>\n\n\n\n S\u0142o\u0144ce ma jeszcze jedn\u0105 cech\u0119, kt\u00f3ra mo\u017ce zaskoczy\u0107 pocz\u0105tkuj\u0105cego obserwatora: jego powierzchnia nie jest spokojna. Ani troch\u0119.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Je\u015bli spojrzysz na szczeg\u00f3\u0142owe zdj\u0119cia S\u0142o\u0144ca, zobaczysz co\u015b przypominaj\u0105cego wrz\u0105c\u0105 powierzchni\u0119. To granule \u2014 ogromne kom\u00f3rki konwekcyjne, w kt\u00f3rych gor\u0105ca plazma unosi si\u0119 ku g\u00f3rze, oddaje energi\u0119 i opada z powrotem. Ka\u017cda z takich struktur mo\u017ce mie\u0107 rozmiar por\u00f3wnywalny z du\u017cym krajem, a ich powierzchnia nieustannie si\u0119 zmienia. S\u0142o\u0144ce jest wi\u0119c bardziej podobne do gigantycznego kot\u0142a z wrz\u0105c\u0105 plazm\u0105 ni\u017c do spokojnej \u015bwiec\u0105cej kuli.<\/p>\n\n\n\n A to dopiero pocz\u0105tek.<\/p>\n\n\n\n S\u0142o\u0144ce posiada r\u00f3wnie\u017c pole magnetyczne. I tutaj zaczyna si\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 historii, kt\u00f3ra ma bezpo\u015brednie znaczenie dla nas. Magnetyzm S\u0142o\u0144ca jest skomplikowany, poniewa\u017c gwiazda nie obraca si\u0119 jak cia\u0142o sztywne. R\u00f3\u017cne jej obszary obracaj\u0105 si\u0119 z r\u00f3\u017cnymi pr\u0119dko\u015bciami. Na r\u00f3wniku jeden obr\u00f3t zajmuje oko\u0142o 25 dni, podczas gdy w pobli\u017cu biegun\u00f3w trwa oko\u0142o 35 dni. To zjawisko nazywamy rotacj\u0105 r\u00f3\u017cnicow\u0105.<\/p>\n\n\n\n Wyobra\u017a sobie samoch\u00f3d, kt\u00f3rego przednie ko\u0142a obracaj\u0105 si\u0119 z inn\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105 ni\u017c tylne, a jednocze\u015bnie ca\u0142a karoseria jest wykonana z elastycznego materia\u0142u. Trudno oczekiwa\u0107, \u017ce wszystko pozostanie spokojne. W S\u0142o\u0144cu podobne r\u00f3\u017cnice w ruchu plazmy wp\u0142ywaj\u0105 na jego pola magnetyczne. Linie pola mog\u0105 by\u0107 skr\u0119cane, rozci\u0105gane i zap\u0119tlane. Czasami energia zgromadzona w tych strukturach zostaje gwa\u0142townie uwolniona.<\/p>\n\n\n\n Wtedy mamy rozb\u0142ysk s\u0142oneczny.<\/p>\n\n\n Rozb\u0142ysk s\u0142oneczny jest nag\u0142ym uwolnieniem ogromnej ilo\u015bci energii w atmosferze S\u0142o\u0144ca. W kr\u00f3tkim czasie gwiazda mo\u017ce wyrzuci\u0107 w przestrze\u0144 ogromne ilo\u015bci promieniowania. Niekt\u00f3re rozb\u0142yski s\u0105 szczeg\u00f3lnie pot\u0119\u017cne. Ich skutki mog\u0105 by\u0107 odczuwalne w ca\u0142ym Uk\u0142adzie S\u0142onecznym.<\/p>\n\n\n\n Jeszcze ciekawsze s\u0105 koronalne wyrzuty masy, znane jako CME. W takim zdarzeniu ogromna chmura na\u0142adowanej plazmy zostaje wyrzucona z korony S\u0142o\u0144ca w przestrze\u0144 kosmiczn\u0105. Je\u015bli taka chmura skierowana jest w stron\u0119 Ziemi, mo\u017ce po kilku dniach dotrze\u0107 do naszej planety.<\/p>\n\n\n\n I wtedy zaczyna si\u0119 kosmiczna pogoda.<\/p>\n\n\n\n Tak, istnieje co\u015b takiego jak pogoda w kosmosie. Nie ma tam deszczu ani chmur w ziemskim znaczeniu, ale istniej\u0105 strumienie na\u0142adowanych cz\u0105stek, pola magnetyczne i gwa\u0142towne wyrzuty energii. Ziemia posiada w\u0142asne pole magnetyczne, kt\u00f3re dzia\u0142a jak swego rodzaju tarcza. Kiedy na\u0142adowane cz\u0105stki ze S\u0142o\u0144ca docieraj\u0105 do naszej planety, oddzia\u0142uj\u0105 z magnetosfer\u0105 i atmosfer\u0105.<\/p>\n\n\n\n Jednym z najpi\u0119kniejszych skutk\u00f3w tego procesu s\u0105 zorze polarne.<\/p>\n\n\n Zorza polarna jest w pewnym sensie widocznym \u015bladem po dzia\u0142alno\u015bci S\u0142o\u0144ca. Na\u0142adowane cz\u0105stki oddzia\u0142uj\u0105 z ziemsk\u0105 atmosfer\u0105, pobudzaj\u0105c znajduj\u0105ce si\u0119 w niej atomy i cz\u0105steczki. Kiedy wracaj\u0105 one do ni\u017cszego stanu energetycznego, emituj\u0105 \u015bwiat\u0142o. Rezultatem s\u0105 zielone, czerwone, fioletowe i r\u00f3\u017cowe zas\u0142ony ta\u0144cz\u0105ce na nocnym niebie.<\/p>\n\n\n\n To niezwyk\u0142e, poniewa\u017c kiedy patrzysz na zorz\u0119, patrzysz na efekt wydarzenia, kt\u00f3re rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 na odleg\u0142ej o oko\u0142o 150 milion\u00f3w kilometr\u00f3w gwie\u017adzie.<\/p>\n\n\n\n Ale S\u0142o\u0144ce mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c problemem.<\/p>\n\n\n\n Silne burze geomagnetyczne mog\u0105 zak\u0142\u00f3ca\u0107 dzia\u0142anie satelit\u00f3w, system\u00f3w nawigacyjnych, \u0142\u0105czno\u015bci radiowej, a w ekstremalnych przypadkach tak\u017ce sieci energetycznych. Wsp\u00f3\u0142czesna cywilizacja jest niezwykle zale\u017cna od technologii znajduj\u0105cej si\u0119 w przestrzeni kosmicznej. Satelity komunikacyjne, systemy GPS, prognozowanie pogody, obserwacja Ziemi \u2014 ogromna cz\u0119\u015b\u0107 naszego \u015bwiata korzysta z urz\u0105dze\u0144 znajduj\u0105cych si\u0119 poza atmosfer\u0105.<\/p>\n\n\n\n S\u0142o\u0144ce przypomina nam wi\u0119c, \u017ce przestrze\u0144 kosmiczna nie jest pustym, spokojnym parkingiem.<\/p>\n\n\n\n Jest \u015brodowiskiem pe\u0142nym energii.<\/p>\n\n\n\n I w\u0142a\u015bnie dlatego astronomowie oraz fizycy nie obserwuj\u0105 S\u0142o\u0144ca wy\u0142\u0105cznie z ciekawo\u015bci. Chc\u0105 r\u00f3wnie\u017c zrozumie\u0107 jego zachowanie, przewidywa\u0107 aktywno\u015b\u0107 i wiedzie\u0107, kiedy mo\u017ce doj\u015b\u0107 do szczeg\u00f3lnie silnych zdarze\u0144.<\/p>\n\n\n\n Co ciekawe, S\u0142o\u0144ce nie jest gwiazd\u0105 szczeg\u00f3lnie gwa\u0142town\u0105 w por\u00f3wnaniu z wieloma innymi gwiazdami. W rzeczywisto\u015bci jest stosunkowo spokojnym obiektem. A mimo to potrafi produkowa\u0107 zjawiska o skali, kt\u00f3ra dla cz\u0142owieka jest niewyobra\u017calna.<\/p>\n\n\n\n I teraz warto wr\u00f3ci\u0107 do naszego wcze\u015bniejszego pytania: sk\u0105d w\u0142a\u015bciwie wiemy, co znajduje si\u0119 we wn\u0119trzu S\u0142o\u0144ca?<\/p>\n\n\n\n Przecie\u017c nikt tam nie polecia\u0142.<\/p>\n\n\n\n Nie mo\u017cemy wywierci\u0107 otworu w S\u0142o\u0144cu. Nie mo\u017cemy wys\u0142a\u0107 sondy do jego j\u0105dra. Nie mo\u017cemy wyj\u0105\u0107 pr\u00f3bki i przywie\u017a\u0107 jej na Ziemi\u0119. Astronomowie musz\u0105 wi\u0119c stosowa\u0107 inne metody. Jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych jest analiza \u015bwiat\u0142a. \u015awiat\u0142o niesie informacje o temperaturze, sk\u0142adzie chemicznym, ruchu i w\u0142a\u015bciwo\u015bciach materii, z kt\u00f3rej pochodzi. Dzi\u0119ki spektroskopii mo\u017cemy roz\u0142o\u017cy\u0107 \u015bwiat\u0142o na jego sk\u0142adniki i zobaczy\u0107 charakterystyczne linie odpowiadaj\u0105ce okre\u015blonym pierwiastkom.<\/p>\n\n\n\n W ten spos\u00f3b dowiedzieli\u015bmy si\u0119 mi\u0119dzy innymi, \u017ce S\u0142o\u0144ce zawiera wod\u00f3r i hel.<\/p>\n\n\n\n I tutaj kryje si\u0119 bardzo ciekawa historia.<\/p>\n\n\n\n Hel zosta\u0142 najpierw odkryty w\u0142a\u015bnie poprzez obserwacj\u0119 S\u0142o\u0144ca, zanim zosta\u0142 zidentyfikowany na Ziemi. W 1868 roku astronomowie zauwa\u017cyli w widmie s\u0142onecznym lini\u0119, kt\u00f3rej nie potrafili przypisa\u0107 \u017cadnemu znanemu w\u00f3wczas pierwiastkowi. Uznano wi\u0119c, \u017ce mamy do czynienia z nowym pierwiastkiem. Nazwano go helem, od greckiego s\u0142owa \u201eHelios\u201d, czyli S\u0142o\u0144ce. Dopiero p\u00f3\u017aniej hel zosta\u0142 znaleziony na Ziemi.<\/p>\n\n\n\n To pi\u0119kny przyk\u0142ad tego, jak astronomia potrafi odkrywa\u0107 rzeczy, kt\u00f3rych nie mo\u017cna bezpo\u015brednio dotkn\u0105\u0107.<\/p>\n\n\n\n S\u0142o\u0144ce jest te\u017c naszym naturalnym zegarem. Od miliard\u00f3w lat dostarcza Ziemi energii w spos\u00f3b wystarczaj\u0105co stabilny, aby \u017cycie mog\u0142o si\u0119 rozwija\u0107. Gdyby jego jasno\u015b\u0107 zmienia\u0142a si\u0119 dramatycznie z dnia na dzie\u0144, historia naszej planety wygl\u0105da\u0142aby zupe\u0142nie inaczej.<\/p>\n\n\n\n Ale stabilno\u015b\u0107 nie oznacza wieczno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n S\u0142o\u0144ce ma oko\u0142o 4,6 miliarda lat. Jest mniej wi\u0119cej w po\u0142owie swojego \u017cycia jako gwiazda podobna do obecnej postaci. W przysz\u0142o\u015bci sko\u0144czy si\u0119 wod\u00f3r w jego j\u0105drze. Wtedy rozpocznie si\u0119 zupe\u0142nie nowy etap. S\u0142o\u0144ce zacznie si\u0119 zmienia\u0107, rozro\u015bnie si\u0119 do rozmiar\u00f3w czerwonego olbrzyma, a jego zewn\u0119trzne warstwy zostan\u0105 ostatecznie odrzucone w przestrze\u0144. Pozosta\u0142e j\u0105dro stanie si\u0119 bia\u0142ym kar\u0142em \u2014 niezwykle g\u0119stym, gor\u0105cym pozosta\u0142ym wn\u0119trzem dawnej gwiazdy.<\/p>\n\n\n\n Nie musisz si\u0119 jednak martwi\u0107 o jutrzejszy poranek. Te wydarzenia s\u0105 oddalone o oko\u0142o pi\u0119\u0107 miliard\u00f3w lat.<\/p>\n\n\n\n To prowadzi nas do jednej z najwa\u017cniejszych idei astronomii: gwiazdy maj\u0105 \u017cycie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Rodz\u0105 si\u0119, przechodz\u0105 przez okre\u015blone etapy, a nast\u0119pnie umieraj\u0105. To, jak wygl\u0105da ich \u015bmier\u0107, zale\u017cy przede wszystkim od ich masy. Ma\u0142e i \u015brednie gwiazdy, takie jak S\u0142o\u0144ce, ko\u0144cz\u0105 jako bia\u0142e kar\u0142y. Znacznie masywniejsze gwiazdy mog\u0105 eksplodowa\u0107 jako supernowe i pozostawi\u0107 po sobie gwiazd\u0119 neutronow\u0105 albo czarn\u0105 dziur\u0119.<\/p>\n\n\n\n Ale o tym opowiemy p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n\n\n\n Na razie sp\u00f3jrz ponownie na S\u0142o\u0144ce.<\/p>\n\n\n\n Jest oko\u0142o 150 milion\u00f3w kilometr\u00f3w od nas. Wydaje si\u0119 spokojne. W rzeczywisto\u015bci jego wn\u0119trze jest miejscem nieustannej fuzji j\u0105drowej, jego powierzchnia jest dynamiczn\u0105 plazm\u0105, jego pole magnetyczne jest stale kszta\u0142towane przez ruch materii, a jego atmosfera mo\u017ce wyrzuca\u0107 w przestrze\u0144 pot\u0119\u017cne ilo\u015bci energii i cz\u0105stek. I mimo ca\u0142ego tego chaosu S\u0142o\u0144ce robi jednocze\u015bnie co\u015b niezwykle precyzyjnego: utrzymuje warunki, dzi\u0119ki kt\u00f3rym na ma\u0142ej planecie gdzie\u015b na obrze\u017cach Drogi Mlecznej mo\u017ce istnie\u0107 \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n To naprawd\u0119 niezwyk\u0142e, kiedy spojrzymy na to z odpowiedniej perspektywy.<\/p>\n\n\n\n Ka\u017cda ro\u015blina, kt\u00f3r\u0105 widzisz, w pewnym sensie wykorzystuje energi\u0119 S\u0142o\u0144ca. Ka\u017cdy kawa\u0142ek drewna jest magazynem dawnej energii s\u0142onecznej. Paliwo kopalne r\u00f3wnie\u017c zawiera energi\u0119 pochodz\u0105c\u0105 ostatecznie ze S\u0142o\u0144ca, zgromadzon\u0105 przez organizmy \u017cyj\u0105ce miliony lat temu. Wiatr jest zwi\u0105zany z nier\u00f3wnomiernym ogrzewaniem atmosfery przez S\u0142o\u0144ce. Obieg wody nap\u0119dza energia s\u0142oneczna. Klimat Ziemi jest w du\u017cej mierze wynikiem r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy energi\u0105 docieraj\u0105c\u0105 od S\u0142o\u0144ca a energi\u0105 wypromieniowywan\u0105 przez planet\u0119 w przestrze\u0144.<\/p>\n\n\n\n S\u0142o\u0144ce jest wi\u0119c nie tylko obiektem astronomicznym. Jest silnikiem naszej planety<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n I teraz najwa\u017cniejsze: kiedy nast\u0119pnym razem spojrzysz na S\u0142o\u0144ce, nie my\u015bl ju\u017c o nim jak o \u017c\u00f3\u0142tej kuli na niebie. Pomy\u015bl o gigantycznym reaktorze, kt\u00f3rego \u015bwiat\u0142o podr\u00f3\u017cuje przez przestrze\u0144, aby po o\u015bmiu minutach dotrze\u0107 do Ziemi. Pomy\u015bl o plazmie, kt\u00f3ra wrze na jego powierzchni. O polach magnetycznych skr\u0119caj\u0105cych si\u0119 wewn\u0105trz gwiazdy. O rozb\u0142yskach, kt\u00f3re mog\u0105 uwolni\u0107 niewyobra\u017calne ilo\u015bci energii. O cz\u0105stkach p\u0119dz\u0105cych przez Uk\u0142ad S\u0142oneczny. O zorzach polarnych, kt\u00f3re s\u0105 jednym z widocznych \u015blad\u00f3w tej aktywno\u015bci. I wreszcie pomy\u015bl o tym, \u017ce ta gwiazda nie b\u0119dzie \u015bwieci\u0107 wiecznie.<\/p>\n\n\n\n S\u0142o\u0144ce ma swoj\u0105 histori\u0119. Ma sw\u00f3j pocz\u0105tek, tera\u017aniejszo\u015b\u0107 i przysz\u0142o\u015b\u0107. A kiedy poznamy jego histori\u0119, b\u0119dziemy mogli zrozumie\u0107 histori\u0119 wszystkich innych gwiazd.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Nast\u0119pnym razem odpalimy kolejny silnik: grawitacj\u0119<\/strong>. Dowiemy si\u0119, dlaczego Ziemia nie spada na S\u0142o\u0144ce, dlaczego Ksi\u0119\u017cyc nie odlatuje w kosmos, dlaczego planety kr\u0105\u017c\u0105 po orbitach i dlaczego cz\u0142owiek stoj\u0105cy na Ziemi jest w rzeczywisto\u015bci uczestnikiem nieustannego kosmicznego spadania.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" S\u0142o\u0144ce wygl\u0105da niewinnie. Ka\u017cdego ranka pojawia si\u0119 nad horyzontem, zalewa \u015bwiat\u0142em ulice, nagrzewa dachy samochod\u00f3w i znika wieczorem, jakby wykonywa\u0142o najbardziej rutynow\u0105 czynno\u015b\u0107 we Wszech\u015bwiecie. Tymczasem za t\u0105 pozornie spokojn\u0105 tarcz\u0105 pracuje jeden z najbardziej pot\u0119\u017cnych naturalnych silnik\u00f3w, jakie znamy. W jego wn\u0119trzu ka\u017cdej sekundy znika oko\u0142o czterech milion\u00f3w ton materii, zamienianej w energi\u0119. S\u0142o\u0144ce […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":121,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-120","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kosmos"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/faktobaza.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/120","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/faktobaza.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/faktobaza.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktobaza.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktobaza.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=120"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/faktobaza.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/120\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":122,"href":"https:\/\/faktobaza.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/120\/revisions\/122"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/faktobaza.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/121"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/faktobaza.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=120"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktobaza.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=120"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/faktobaza.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=120"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n